تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی

خرید محصولات چرمی همواره یکی از چالش برانگیزترین و در عین حال جذاب ترین تجربه های خرید برای علاقه مندان به مد و فشن محسوب می شود، چرا که بازار امروزی مملو از اجناس تقلبی و مشابه با کیفیتی است که تفکیک آن ها از کالای اصیل نیازمند دانش و تجربه کافی خواهد بود.

هنگامی که شما قصد دارید مبلغ قابل توجهی را برای خرید یک کیف، کفش یا کت چرمی هزینه کنید، داشتن اطلاعات دقیق درباره روش های تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی نه تنها از هدر رفتن سرمایه شما جلوگیری می نماید، بلکه تضمین کننده این است که محصولی با دوام، اصیل و با وقار را به کمد لباس خود اضافه کرده اید که سال های سال همراه شما خواهد ماند.

بسیاری از افراد تصور می کنند که تمامی چرم های موجود در بازار یکسان هستند، اما حقیقت این است که فناوری های نوین در صنعت نساجی باعث شده است تا چرم های صنعتی با ظاهری بسیار فریبنده تولید شوند که تنها متخصصان خبره و خریداران آگاه قادر به شناسایی تفاوت های ظریف آن ها هستند.

در دنیای پر زرق و برق محصولات چرمی، برندهای معتبر همواره بر اصالت و کیفیت مواد اولیه خود تاکید داشته اند، اما متاسفانه در بازار عمومی، عدم آگاهی مشتریان باعث سوءاستفاده برخی فروشندگان می شود و کالای بی کیفیت پلاستیکی را به جای چرم نفیس حیوانی به فروش می رسانند.

فرایند تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی اگرچه در نگاه اول دشوار به نظر می رسد، اما با تکیه بر حواس پنج گانه و انجام چند تست ساده و کاربردی، می توان به ماهیت واقعی محصول پی برد و خریدی هوشمندانه را تجربه کرد.

تفاوت های اصلی چرم طبیعی و چرم مصنوعی

برای درک عمیق موضوع تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی، ابتدا باید ماهیت وجودی و ساختار بنیادین این دو متریال را به خوبی بشناسیم و بدانیم که چرم طبیعی حاصل دباغی پوست حیواناتی نظیر گاو، گوسفند یا بز است که طی فرایندی پیچیده و زمان بر به محصولی فسادناپذیر و منعطف تبدیل می گردد، در حالی که چرم مصنوعی یا همان چرم وگان، ترکیبی از لایه های پلیمری و پلاستیکی است که بر روی یک لایه پارچه ای پرس می شوند.

یکی از مهم ترین تفاوت های بنیادین میان این دو، مسئله تنفس پذیری است؛ به این معنا که چرم طبیعی به دلیل داشتن منافذ ریز و ساختار ارگانیک خود، اجازه عبور هوا را می دهد و از تعریق بیش از حد پا یا بدن جلوگیری می نماید، ویژگی ای که در محصولات پلاستیکی و صنعتی تقریباً وجود ندارد و استفاده طولانی مدت از آن ها می تواند منجر به ایجاد حس ناخوشایند گرما و رطوبت گردد. برندهایی که بر کیفیت تمرکز دارند، مانند کفش کوروش، همواره از این ویژگی تنفس پذیری به عنوان یک مزیت رقابتی یاد می کنند که سلامت مصرف کننده را تضمین می کند.

تفاوت دیگری که در مبحث تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی بسیار حائز اهمیت است، نحوه واکنش این مواد در برابر گذر زمان و عوامل فرسایشی محیطی است. چرم طبیعی همانند موجودی زنده رفتار می کند و با گذشت سال ها نه تنها کیفیت خود را از دست نمی دهد، بلکه با تغییر رنگ جزئی و به دست آوردن حالتی که اصطلاحاً به آن پاتینا گفته می شود، زیبایی و اصالت بیشتری پیدا می کند و نرم تر و خوش فرم تر می گردد.

در مقابل، چرم مصنوعی با وجود ظاهر براق و فریبنده اولیه، در برابر گذر زمان مقاومت چندانی ندارد و پس از مدتی دچار ترک خوردگی، پوسته پوسته شدن و پارگی می شود، زیرا ساختار پلاستیکی آن خشک شده و انعطاف پذیری خود را در برابر خم شدن های مکرر از دست می دهد.

علاوه بر موارد ذکر شده، مسئله قیمت و ارزش ذاتی کالا نیز یکی از شاخص های مهم در تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی به شمار می رود، زیرا فرآیند تولید چرم طبیعی بسیار پرهزینه، زمان بر و نیازمند نیروی کار متخصص است و ماده اولیه آن نیز محدودیت دارد.

بنابراین، اگر با محصولی مواجه شدید که قیمتی بسیار پایین تر از نرخ معمول بازار داشت و فروشنده اصرار بر طبیعی بودن آن داشت، باید با دیده تردید به آن بنگرید، چرا که تولید یک کیف یا کفش تمام چرم اصل با قیمت های بسیار نازل اقتصادی نخواهد بود.

تشخیص چرم اصل از طریق بررسی بوی آن

یکی از ابتدایی ترین و در عین حال موثرترین روش هایی که کارشناسان قدیمی و حتی خریداران معمولی برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی به کار می برند، استفاده از حس بویایی است، زیرا چرم طبیعی دارای عطری منحصر به فرد، گرم و ارگانیک است که هیچ ماده شیمیایی قادر به شبیه سازی دقیق و کامل آن نیست.

هنگامی که برای خرید کفش چرم مردانه وارد فروشگاه معتبری مانند کفش کوروش می شوید، اولین چیزی که توجه شما را جلب می نماید، بوی خاص و اصیل چرم است که فضا را پر کرده است؛ این بو ناشی از فرآیندهای دباغی، روغن های طبیعی موجود در پوست و ذات ارگانیک ماده اولیه است که حسی از طبیعت و قدمت را به انسان منتقل می کند. برعکس، چرم های مصنوعی که از مواد نفتی و پلی اورتان ساخته شده اند، معمولاً بوی پلاستیک، مواد شیمیایی تند یا بوی وینیل می دهند که حتی اگر با اسانس های مصنوعی معطر شده باشند، باز هم تفاوت آن ها برای شامه حساس قابل تشخیص است.

در فرآیند تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی با استفاده از بویایی، باید توجه داشته باشید که چرم طبیعی بویی شبیه به خاک، پوست حیوان و گاهی اوقات بوی ملایم مواد گیاهی دباغی را دارد که به هیچ وجه آزاردهنده نیست و حتی برای بسیاری از افراد خوشایند و نوستالژیک است.

اگر محصولی را در دست گرفتید و بوی تند چسب، لاستیک سوخته یا مواد شیمیایی صنعتی از آن به مشام رسید، به احتمال بسیار زیاد با یک محصول مصنوعی روبرو هستید که سعی در تقلید ظاهر چرم دارد. تولیدکنندگان چرم مصنوعی تلاش های زیادی برای افزودن اسانس چرم به محصولات خود کرده اند، اما این بو معمولاً ناپایدار است و پس از مدتی از بین می رود، در حالی که بوی چرم اصل ماندگاری بسیار بالایی دارد و جزئی از هویت کالا محسوب می شود.

نکته ظریف دیگری که در تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی از طریق بو باید مد نظر قرار دهید، این است که شدت بو می تواند بسته به نوع دباغی (گیاهی یا کرومی) متفاوت باشد، اما ماهیت ارگانیک آن تغییر نمی کند. چرم هایی که دباغی گیاهی شده اند بوی غلیظ تر و طبیعی تری دارند، در حالی که چرم های دباغی شده با کروم بوی ملایم تری دارند اما همچنان فاقد آن بوی تیز پلاستیکی هستند.

بررسی بافت و الگوی سطح چرم طبیعی

بررسی دقیق بصری و لمسی بافت سطح محصول، گام مهم دیگری در پروسه پیچیده تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی محسوب می شود که نیازمند دقت و توجه به جزئیات ریز ساختاری است. چرم طبیعی به عنوان پوست یک موجود زنده، دارای ویژگی های منحصر به فردی همچون ناهمواری ها، خطوط نامنظم، منافذ تنفسی و گاهی اوقات لکه های طبیعی یا جای نیش حشرات است که همگی نشان دهنده اصالت و طبیعی بودن آن هستند.

اگر با ذره بین به سطح چرم اصل نگاه کنید، متوجه خواهید شد که الگوی دانه ها و منافذ کاملاً تصادفی و غیرتکراری است، درست همانند اثر انگشت انسان که هیچ دو نمونه ای از آن کاملاً یکسان نیستند؛ این بی نظمی زیبا دقیقاً همان چیزی است که باید به دنبال آن باشید.

در مقابل، تولیدکنندگان چرم مصنوعی برای شبیه سازی ظاهر چرم، از غلتک های بزرگ صنعتی با الگوهای تکرار شونده استفاده می کنند که باعث می شود بافت سطح محصول بسیار یکنواخت، منظم و بدون هیچ گونه نقص طبیعی به نظر برسد.

در روش تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی، مشاهده یک الگوی کاملاً متقارن و تکراری در سراسر سطح کیف یا کفش، زنگ خطری جدی مبنی بر مصنوعی بودن آن است، زیرا طبیعت به ندرت خطوط و بافت هایی با این حد از نظم هندسی خلق می کند. چرم مصنوعی اغلب ظاهری بیش از حد کامل و پلاستیکی دارد که فاقد عمق و شخصیتی است که در چرم طبیعی یافت می شود.

تست لمسی نیز در کنار بررسی بصری برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی بسیار کارآمد است؛ زمانی که انگشت خود را روی چرم طبیعی فشار می دهید، سطح آن باید همانند پوست دست جمع شود و چروک های ریزی در اطراف محل فشار ایجاد گردد که پس از برداشتن انگشت به تدریج محو می شوند.

این واکنش نشان دهنده انعطاف پذیری و زنده بودن الیاف کلاژن در چرم طبیعی است، در حالی که چرم مصنوعی در برابر فشار انگشت معمولاً فقط فرو می رود و چروک های طبیعی ایجاد نمی کند، بلکه حالتی سفت و برگشت پذیر شبیه به فشار دادن یک توپ لاستیکی دارد و فرم و بافت خود را تغییر نمی دهد.

علاوه بر این، حس گرمایی که هنگام لمس چرم به دست منتقل می شود نیز در تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی نقش دارد؛ چرم طبیعی گرما را به خود جذب می کند و پس از مدت کوتاهی لمس کردن، گرم و دلپذیر می شود، اما چرم مصنوعی معمولاً سطحی سرد و بی روح دارد که دمای خود را حفظ می کند و حس لمس یک شیء پلاستیکی و مصنوعی را تداعی می نماید.

تست شعله و حرارت برای تشخیص چرم طبیعی

انجام تست شعله یکی از معروف ترین و در عین حال مخاطره آمیزترین روش ها برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی است که البته انجام آن در فروشگاه ها یا روی محصولاتی که هنوز خریداری نکرده اید، اکیداً توصیه نمی شود و ممکن است باعث آسیب به کالا گردد.

با این حال، دانستن تفاوت واکنش چرم طبیعی و مصنوعی در برابر حرارت مستقیم، اطلاعات ارزشمندی درباره ماهیت مواد تشکیل دهنده آن ها در اختیار ما قرار می دهد. چرم طبیعی در برابر حرارت مقاومت نسبتاً خوبی دارد و اگر شعله فندک را برای چند ثانیه کوتاه (با رعایت احتیاط) نزدیک آن بگیرید، آتش نمی گیرد و ذوب نمی شود، بلکه ممکن است اندکی جمع شده و بویی شبیه به سوختن موی کز داده شده از آن متصاعد گردد که ناشی از سوختن پروتئین های موجود در پوست است.

در نقطه مقابل، چرم مصنوعی که از مشتقات نفتی ساخته شده است، در برابر شعله مستقیم بسیار آسیب پذیر است و به سرعت واکنش نشان می دهد. در فرآیند تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی با استفاده از تست شعله، اگر متریال مورد نظر مصنوعی باشد، بلافاصله شروع به جمع شدن، ذوب شدن و حباب زدن می کند و بوی تند و زننده پلاستیک سوخته یا مواد شیمیایی از آن بلند می شود.

این واکنش سریع و ذوب شدن، بارزترین نشانه برای شناسایی مواد پلیمری است و نشان می دهد که محصول فاقد ساختار فیبری و مقاوم پوست طبیعی است و خطر اشتعال بالایی دارد.

لازم به ذکر است که برخی از چرم های مصنوعی با کیفیت بالا ممکن است با مواد ضد اشتعال پوشش داده شده باشند که مقاومت آن ها را در برابر تست شعله افزایش می دهد و تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی را دشوارتر می سازد، اما باز هم بوی حاصل از حرارت دادن آن ها متفاوت از بوی موی سوخته چرم اصل خواهد بود.

همچنین چرم طبیعی اگر برای مدت طولانی در معرض شعله باشد، در نهایت خواهد سوخت و تبدیل به خاکستر می شود، اما برخلاف چرم مصنوعی که ذوب شده و به صورت توده ای سیاه و چسبناک در می آید، چرم طبیعی ساختار ذغالی و پودری پیدا می کند.

نحوه انجام تست قطره آب روی چرم برای تشخیص چرم اصل

تست قطره آب یکی از ایمن ترین، ساده ترین و کاربردی ترین روش ها برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی است که بدون آسیب رساندن جدی به محصول، می تواند اطلاعات دقیقی درباره ساختار و میزان جذب پذیری سطح آن ارائه دهد.

اساس این آزمایش بر پایه ویژگی نفوذپذیری و وجود منافذ ریز در چرم طبیعی استوار است؛ هنگامی که چند قطره آب را روی سطح چرم طبیعی بدون پوشش سنگین (مانند چرم های نبوک، جیر یا چرم های آنیلین) می ریزید، آب به آرامی جذب بافت چرم شده و لکه ای تیره ایجاد می کند که پس از خشک شدن آب، کاملاً ناپدید می گردد. این جذب آب نشان دهنده باز بودن منافذ و طبیعی بودن ساختار پوست است که اجازه تنفس را به محصول می دهد.

در مقابل، وقتی صحبت از تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی به میان می آید، چرم های مصنوعی و پلاستیکی رفتاری کاملاً متفاوت از خود نشان می دهند و به دلیل ساختار پلیمری و ضد آب خود، اجازه نفوذ مایعات را نمی دهند.

اگر قطره آبی را روی چرم مصنوعی بریزید، آب روی سطح باقی می ماند، سر می خورد و به هیچ وجه جذب نمی شود، زیرا سطح آن توسط لایه ای از پلی اورتان یا PVC پوشیده شده است که مانند یک سد غیرقابل نفوذ عمل می کند. این ویژگی اگرچه در روزهای بارانی ممکن است مفید به نظر برسد، اما در درازمدت باعث عدم تهویه هوا و فرسودگی زودرس لایه های داخلی می گردد.

نکته مهمی که در انجام تست قطره آب برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی باید در نظر داشته باشید، این است که برخی از چرم های طبیعی با کیفیت نیز ممکن است طی مراحل نهایی تولید با لایه های محافظ و واکس های مخصوص پوشش داده شده باشند تا مقاومت آن ها در برابر لکه و رطوبت افزایش یابد.

در محصولات با دوامی که در فروشگاه ها عرضه می شوند، ممکن است آب بلافاصله جذب نشود و روی سطح بماند، اما باز هم تفاوت ظریفی وجود دارد؛ در چرم طبیعی پوشش دار، آب همچنان تمایل کمتری به سر خوردن سریع دارد و حس خیسی خاصی به سطح می دهد، در حالی که در پلاستیک، قطرات آب کاملاً جدا از سطح و کروی شکل باقی می مانند.

بررسی لایه پشتی و پرزهای چرم طبیعی اصل

یکی دیگر از روش های تخصصی و بسیار دقیق برای تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی، بررسی لایه پشتی (Backing) و لبه های برش خورده محصول است که اغلب توسط خریداران نادیده گرفته می شود اما حاوی اطلاعات بسیار مهمی است.

اگر به قسمت پشت چرم طبیعی یا لبه های برش خورده آن دسترسی دارید (مثلاً در محل دوخت ها یا بندها)، مشاهده خواهید کرد که چرم اصل دارای بافتی پرزدار، فیبری و یکپارچه است که اصطلاحاً به آن لاش چرم می گویند و نشان دهنده این است که کل ضخامت محصول از یک ساختار واحد تشکیل شده است. این پرزها بخشی از بافت کلاژنی پوست هستند و جدا کردن آن ها از لایه رویی غیرممکن است زیرا همه یک جسم واحد هستند.

در فرآیند تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی، وقتی به پشت چرم مصنوعی نگاه می کنید، معمولاً با ساختاری کاملاً متفاوت روبرو می شوید که شامل یک لایه پارچه ای، توری یا نمدی است که لایه پلاستیکی رویه بر روی آن چسبانده یا لمینت شده است.

وجود نخ های بافته شده، شبکه توری شکل یا پارچه ای منظم در پشت کار، بارزترین نشانه مصنوعی بودن چرم است، چرا که پوست حیوان هیچ گاه دارای تار و پود منظم نساجی نیست. همچنین اگر به لبه های برش خورده چرم مصنوعی دقت کنید، اغلب می توانید لایه های جداگانه (لایه رویه و لایه زیرین) را تشخیص دهید، در حالی که لبه چرم طبیعی ساختاری درهم تنیده و یکدست دارد.

بررسی پرزها نیز می تواند در تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی کمک کننده باشد؛ پرزهای پشت چرم طبیعی حالتی مخملی و نامنظم دارند و وقتی آن ها را لمس می کنید، حس نرمی و گرما را منتقل می کنند. در برخی از محصولات با کیفیت پایین تر مصنوعی که سعی در تقلید پشت چرم (Suede back) دارند، پرزها معمولاً خیلی کوتاه، یکدست و زبر هستند و با کمی دقت می توان متوجه شد که این پرزها به صورت مصنوعی روی سطح پارچه پاشیده شده اند و جزئی از بافت اصلی نیستند.

جمع بندی

در پایان این بررسی جامع، باید خاطرنشان کرد که توانایی تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی مهارتی ارزشمند است که نه تنها از هدر رفتن بودجه شما جلوگیری می نماید، بلکه به شما کمک می کند تا محصولاتی را انتخاب کنید که همگام با سبک زندگی پایدار و با کیفیت باشند.

با به کارگیری ترکیبی از روش های ذکر شده، از جمله بررسی دقیق بوی محصول، لمس بافت و الگوی سطح، انجام تست های محتاطانه مانند تست آب و بررسی لایه های پشتی، شما می توانید با اطمینان بسیار بالایی اصالت کالای مورد نظر خود را تایید نمایید.

اهمیت تشخیص چرم طبیعی از مصنوعی زمانی دوچندان می شود که بدانیم بازار پر از کپی های بسیار پیشرفته ای شده است که حتی فروشندگان کم تجربه را نیز به اشتباه می اندازند؛ بنابراین تکیه بر دانش شخصی و خرید از برندهای شناخته شده و دارای اعتبار، بهترین راهکار برای تضمین خرید است.

برندهایی مانند کفش کوروش که سال ها در زمینه تولید محصولات چرمی فعالیت داشته اند، با ارائه ضمانت های معتبر و شفافیت در مورد مواد اولیه به کار رفته در محصولاتشان، خیال خریداران را از بابت اصالت و کیفیت آسوده می سازند و نیاز به انجام تست های پیچیده را برای مشتریان خود از بین می برند، زیرا نام نیک آن ها خود گواهی بر اصالت کالاست.